Rodzaje i źródła zanieczyszczeń wód

Wody pokrywają około 2/3 powierzchni kuli ziemskiej, z czego więcej niż 95% to morza i oceany, natomiast pozostałe 5% to wody śródlądowe w tym wody powierzchniowe, które stanowią główne źródło zaopatrzenia w wodę użytkową. Człowiekowi woda jest niezbędna do bezpośredniej konsumpcji jako woda pitna, ponadto jest surowcem produkcyjnym, chłodziwem np. dla przemysłu hutniczego, jak również wykorzystuje się ją w każdej gałęzi przemysłu zwłaszcza rolniczego, w tym do produkcji roślinnej i zwierzęcej. Służy jako środek higieniczny i sanitarny oraz w celach rekreacyjnych.

Degradacja ekosystemów wodnych stanowi jeden z ważniejszych aspektów, z którymi boryka się świat, w tym Polska. Niejednokrotnie ekosystem wodny staje się odbiornikiem uciążliwych ścieków wytwarzanych przez człowieka. Zanieczyszczenia wód zakłócają istniejącą równowagę między czynnikami abiotycznymi i biotycznymi

 

Zanieczyszczenie występujące w wodach powierzchniowych należy rozumieć jako zjawisko, w którym przekroczone zostają parametry fizyczne, chemiczne bądź biologiczne. Wody takie, gdzie skład jest zmieniony przez pośrednią lub bezpośrednią działalność człowieka, nie mogą być wykorzystane do picia, celów gospodarczych i przemysłowych ani do hodowli ryb. Najczęściej jest to spowodowane wprowadzeniem do wód nadmiaru substancji organicznych, nieorganicznych – w formie płynnej, stałej lub gazowej, radioaktywnych czy obecność wirusów i bakterii chorobotwórczych.

Rodzaje zanieczysczeń

 

Zanieczyszczenia wód mogą być

- naturalne – pochodzącą z domieszek znajdujących się w wodach śródlądowych, czyli np. zasolenie, związki żelaza czy zanieczyszczenie humusem,

- sztuczne – wpływ działalności ludzkiej, pochodzą najczęściej ze ścieków, spływów powierzchniowych i gruntowych z terenów przemysłowych, rolniczych, wysypisk śmieci.

Dodatkowo w zanieczyszczeniach sztucznych dokonano podziału na:

-  zanieczyszczenia biologiczne – spowodowane obecnością organizmów takich jak: bakteria, wirusy, glony, grzyby czy pierwotniaki oraz zawartych w nich toksynach,

-  zanieczyszczenia chemiczne – czyli zmian w składzie chemicznym i odczynie pH, pochodzących m.in. z olei, nawozów sztucznych, soli metali ciężkich, kwasów, fenoli.

 

Źródła zanieczyszczeń

 

Zanieczyszczenia wód mogą pochodzić ze źródeł obszarowych, punktowych oraz pasmowych i liniowych

Zanieczyszczenia obszarowe pochodzą przede wszystkim z tzw. suchej i mokrej depozycji zanieczyszczeń powietrza (np. kwaśne deszcze), ale również z rolnictwa oraz odcieków ze składowisk odpadów. Emisja sporych ilości gazów i pyłów powoduje zmiany składu wód w kierunku ich eutrofizacji, w tym przypadku znaczącą rolę odgrywa emisja związków azotu, fosforu i potasu lub zatrucie przy zanieczyszczeniu wód metalami ciężkimi bądź dwutlenkiem siarki. Wzrost zawartości tlenków azotu i siarki wywołuje w wodach obniżenie pH oraz zmiany składu gatunkowego biocenoz. Następuje redukcja fitoplanktonu, ustępowanie roślinności naczyniowej i przemiany składu gatunkowego fauny. Zakwaszanie wody ma również wpływ na wzrost stężenia metali ciężkich.

Innym przykładem zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł obszarowych jest działalność rolnicza. Spływy z pól zawierają duże ilości wypłukiwanych z gleb nawozów oraz pozostałości po środkach ochrony roślin.

Punktowe źródła degradacji wód to takie, które dostarczają zanieczyszczeń w sposób skoncentrowany i pochodzą ze zrzutu zanieczyszczeń komunalnych i przemysłowych.

Rozpuszczone lub w postaci zawiesiny związki organiczne takie jak tłuszcze, białka i cukry to główny skład zanieczyszczeń komunalnych. Bakteryjny rozkład tych związków (głównie białka), powoduje nieprzyjemny zapach ścieków a stale rosnąca ilość środków piorących i myjących stosowanych w gospodarstwach domowych zwiększa ilość detergentów, które są zabójcze dla organizmów oczyszczających zużyte wody.

Zanieczyszczenia przemysłowe to przede wszystkim ścieki przemysłowe odprowadzane przez wylot do rzeki lub jeziora. Najbardziej charakterystycznymi związkami zatruwającymi wodę są kwasy i zasady mineralne, sole metali ciężkich, toksyczne związki organiczne takie jak fenole czy ropa naftowa, czy gorące wody. W dużej mierze uciążliwe i silnie oddziaływujące na środowisko wodne są ścieki o specyficznym charakterze m.in. z zakładów chemicznych, hut i celulozowni.

Źródło pasmowe i liniowe dostarcza zanieczyszczenia wzdłuż pewnej linii i dotyczą linii komunikacji kołowej, kolejowej oraz transportu cieczy rurociągami.

Drogi stanowią źródło zanieczyszczeń zarówno pyłowych jak i gazowych, co związane jest ze spalaniem paliw oraz ścieraniem powierzchni asfaltu i ogumienia opon – źródło wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych.

Obrazek użytkownika Anonymous